موسیقی

ابو جعفر بن یسار، ایرانی مدنی لیثی، فرزند یک اسیر ایرانی و از غنیمت های خسرو ( کسانی که در جنگهای نخستین به بردگی برده می شدند)است. او از موالی عبدالله بن جعفر ابی طالب و غلامی از بنی لیث بود که عبدالملک بن جعفر او را خریده و آزاد کرده بود. در مدینه به غله فروشی، می پرداخت. نام پدرش «یسا» بود که بنی لیث آزادش کرده بود.

سائب پس از کسب آزادی پیشۀ بازرگانی اختیار کرد و اوقات بیکاری خود را به فراگیری موسیقی پرداخت و مشهور گشت.« وی در ابتدا بدون همراهی ساز می خوانده و برای نگاهداری ضرب با چوب روی زمین می نواخته است. بعدها نواختن عود را آموخت. و برای اولین بار در دنیای اسلام ، آواز خود را به همراهی نوای عود( که خود می نواخت) خواند، چنانکه ابوالفرج اصفهانی از قول ابن کلبی نقل می کند:« اولین ترانه در عربی آوازی است که او را در « ثقیل» ساخته و خوانده است و نخستین عود زن مدینه به شمار می رفت». هزج و رمل می خواند و استاد معبد و جمیله و عزة المیلا بود.

آهنگهایی را که نشیط ایرانی برای او خوانده در او تأثیر بسیار کرده است و سائب از روی آنها نخستین آهنگ عرب را به نام « ثقیل اول» با قواعد صحیح و میزان ملایم ساخته است. نزد معاویه اول بار یافت و مورد لطف او قرار گرفت.

سائب خاثر اوقات فراغت خویش را به مجلسی نائحات ( نوحه خوان های زن) که گروهی می خواندند می رفت. در آنجا چنان علاقه شدیدی به آواز خواندن در او ایجاد گردید که تمام کوشش خود را صرف یادگیری این هنر کرد، به طوریکه آنقدر رشد یافت که یکی از اشراف قریش به محض شنیدن صدایش شیفتۀ او شد و او را به خدمت گرفت.

عبدالله بن جعفر حامی در سفر خود به دمشق به منظور دیدار خلیفه، معاویه اول، سائب خاثر را با خود همراه داشت. سائب شعرهای خلیفه را آنطورکه او می خواست با «تزئینات » به معرض نمایش نهاد و به دریافت پاداش نایل درآمد.

خاثر در جنگ « یوم الحرا» در گذشت.