موسیقی

ابوجعفر احمد بن یحیی مکی نخست در حجاز می زیست و از خدمتگذاران امویان بشمار می رفت. به قول فارمر:« او یکی از با ارزش ترین روایان غنا و فاضل تر کسانی است که علم موسیقی را آموخته است» امام شوشتری می نویسد:« یحیی با موسیقی دانان حجازی در روزگار مهدی عباسی به عراق آمده و دیگر به حجاز بازنگشته است. یحیی تا 120 سال زیسته و از راه خوانندگی آن پول به دست آورده که هیچ موسیقی دانی به دست نیاورد. از نوازندگان او محمد بن احمد بن یحیی مکی است که در بزم معتمد عباسی ارتجالی آواز می خواند و تنها خودش با چوبکی بر دواتی می زد. محمد بن احمد بن یحیی گفته است:« نیایم کتابی در ترانه ها ساخت و به عبدالله پورطاهر که در آن زمان نوجوان کم سالی بود، تقدیم کرد. عبدالله در آن زمان از آن کتاب شادمان شد.  سپس آن را به اسحاق پسر ابراهیم نشان داد. وی خطاهای بسیار در آن پیدا کرد. به ویژه در آنچه به پیشینیان آواز خوان نسبت داده شده بود. نیایم خودش آهنگهایی می ساخت و به موسیقی دانان پیش منسوب می کرد. کتاب او از چشم عبدالله افتاد و آن را در خزانه اش نهاد، سپس آن را به پدرم نشان داد. وی به پدرم نیکی می کرد و به او پاداش می داد. پدرم به او گفت در نسبت این ترانه ها آشفتگی است و یحیی از بخلی که داشته چنین کرده است. من کتاب درستی برایت آماده می کنم که نسبت ترانه ها در آن درست آمده باشد و کتابی شامل دوازده ترانه درست کرد و به عبدالله داد و او سی هزار درهم به وی پاداش داد.»

در «تاریخ موسیقی خاورزمین» به نقل از اغانی آمده:« او که تنها به تجدید نظر در کار پدرم قانع نبود مجموعه دیگری منتشر کرد که کتاب مجرد فی الاغانی نامیده می شود و این همان مجموعه ای است که برای محققان بعدی به کتاب درسی و راهنما مبدل شد. این کتاب اصولاً برای عبدالله طاهر، یکی از برادران نظریه پرداز موسیقیایی جمع آوری شد و مشتمل بر 14000 آواز بود. ابو جعفر به عنوان نوازنده، مورد تحسین اسحاق موصلی قرار گرفت و هم او وسیله شد تا الملی از خلیفه المعتصم (خلافت از 833 تا 842 م.) بیست هزار سکه دریافت کند. ابوجعفر نخست در دربار مأمون (خلافت از 813 تا 833م.) و در پایان در دربار المتوکل (خلافت از 847 تا 861م.) ظاهر شده است.

او در سال 864 میلادی درگذشته است.