موسیقی

غلامحسین مین باشیان (سالار معزز):

از بنیانگذاران موسیقی نوین نظامی ایران، فرزند نصرالله خان ملقب به سالار معزز و او از شاگردان لومر بود. او در سال 1240 خورشیدی در طهران به دنیا آمد. در شعبه موزیک دارالفنون به فراگیری موسیقی پرداخت، سپس در همان مدرسه به سمت آموزگاری و بعدها به معاونت لومر منصوب گردید. سپس برای ادامه موسیقی رهسپار روسیه گردید و تحصیلات موسیقی خود را در کنسرواتوار پترزبورگ ادامه داد و نزد ریمسکی کُرساکف موسیقی دان مشهور روسیه به فراگیری موسیقی پرداخت.

سالار معزز پس از بازگشت به ایران نخست در بریگاد قزاق که زیر نظر فرماندهان روس اداره می شد به خدمت مشغول شد و عهده دار ریاست دسته های موزیک قزان (رئیس کل موزیک قزان) گردید.

در جریان انقلاب مشروطیت بخاطر روشنفکری و روح آزادی خواهی و ضد استبدادی مورد کم لطفی قزاقان واقع گردید، از این رو از بریگاد قزان (که  استبداد طلب بود) استعفا داد و برای مطالعه رهسپار فرانسه شد. وی پس از بازگشت از اروپا با درجه سرتیپی به کسب مقام دسته های موزیک نظامی ایران (بجز بریگاد قزاق) نایل آمد و دسته های موزیک ژاندارمری، نظمیه، نصرت و گارد سلطنتی زیر نظر او بود.

غلامرضا خان نه تنها در موسیقی نظامی بلکه به موسیقی ملی ایران توجه ویژه ای داشت و معتقد بود شاگردان باید به موسیقی ملی آشنا باشند. با ردیف موسیقی ایران تار می نواخت و قادر بود آن را با پیانو نیز اجرا کند، که در این هنگام کوک پیانو را عوض می کرد.

سالار معزز پس از مرگ لومر به ریاست ارکستر سلطنتی منصوب گردید، ارکستر زهی سلطنتی را تجدید سازمان داد و ریاست مدرسه موزیک را عهده دار گردید و شاگردان شایسته ای در موزیک نظام تربیت نمود.

او از استادان برجسته، کوشا، علاقه مند و بسیار دقیق بود و به تدریس سلفژ و دیکته موسیقی، هارمونی، سازشناسی، ارکستراسیون و تدریس سازهای بادی (مدرسه موسیقی برای یادگیری سازهای بادی استاد متخصص نداشت) می پرداخت.

آثار و خدمات سالار معزز عبارت اند از: ترجمه کتاب هارمونی، ترجمه کتاب ساز شناسی و ترجمه کتاب ارکستراسیون.

مزین الدوله در ترجمه این کتابها به سالار معزز یاری کرده است، متأسفانه این کتابها به چاپ نرسید و تنها تدریس می گردید.

از کارهای دیگر او می توان سرود رسمی تحت عنوان «سلام رسمی دولت علیه ایران» را نام برد. این سرود اولین سرود رسمی ایران بود که در جریان انقلاب مشروطیت (اولین سرود ملی بعد از مشروطیت) برای کلیه سازهای نظامی تصنیف گردید و برای کشورهایی که انقلاب مشروطه ایران را به رسمیت شناختند، فرستاده شد. او به تصنیف مارش های نظامی و سروده های میهنی دیگر نیز دست یافت که در مراسم مدرسه اجرا گردید.

اولین کسی که در نوشتن الحان موسیقی ملی ایران از نت استفاده کرد سالار معزز بود و برای نخستین بار به نوشتن دستگاه ماهور مبادرت ورزید.

سالار معزز در سال 1300 تدریس سرود را در دبستانهای پایتخت پیشنهاد نمود، این پیشنهاد توسط وزارت معاونت تصویب گردید. تهیه و تنظیم سرودها توسط سالار معزز و فرزندش نصرالله خان صورت گرفت.

از اقدامات بسیار مهم سالار معزز «تأسیس اداره موزیک ارتش» در سال 1300 خورشیدی بود. اقدامات سالار معزز در آن زمان را می توان پایه و اصول اقدامات بعدی در زمینه موسیقی علمی ایران بشمار آورد، چنانکه او را می توان اولین موسیقیدان ایرانی دانست که راه را برای نگارش الحان موسیقی آشنا نمود برخی از موسیقی دانهای ایرانی به طریق علمی موسیقی آماده نمود.