موسیقی

محمد صادق خان (سرور الملک)

از موسیقی دانان زمان ناصر الدین شاه بود که تا عصر مظفرالدین شاه در قید حیات بود. پدرش مطلب خان کمانچه کش معروف دربار ناصری بود. نخست نزد پدر به فراگیری کمانچه پرداخت و برای گسترش و رسا کردن شناخت خود به مکتب سنتور خان راه یافت. در نوازندگی ساز به مرحله ای رسید که در روزهای پایانی عمر به سرور الملک ملقب گردید. او اولین موسیقی دانی است که این لقب را گرفته است. چون ریاست نوازندگان دربار ناصرالدین شاه و نقاره خانه را بعهده داشت، او را رئیس نیز می گفتند.

مضرابهای او را ریز و تند و به هم پیوسته دانسته اند. در نوازندگی گروهی، محور بازگشت وزنی شمرده می شد. و وزن آهنگ را نگه می داشته است. در نوازندگی اش از شدت صدای بلندی برخوردار بوده، آنچنان که صدای دیگر سازهای ارکستر را تحت الشعاع خود قرار می داده است.

محمدصادق خان علاوه بر کمانچه، سنتور و سه تار نیز می نواخت و اولین موسیقی دانی بوده که دست به پیانو زده است گفته شده هنگامی که در زمان ناصر الدین شاه برای نخستین بار پیانو وارد ایران شد کسی نواختن آن را نمی دانست، او اولین کسی بود که نواختن آن را آغاز کرد و آهنگهای ایرانی را روی آن نواخت.

سرور الملک در کلیه سازهایی که می نواخت شاگردانی آموزش داد که پس از او استادانی مسلم بشمار می رفتند، از جمله: سماع حضور در سنتور و ضرب، مهدی صلحی در سه تار و حبیب شهریار (مشیر همایون) در پیانو. همچونین می توان از عصمت الدوله دختر ناصرالدین شاه (در پیانو) و اکرام الدوله دختر مولف دیوان شیرازی و همسر یکی از پسران عضد الملک نایب السلطنه (در آواز) بود.

او دو پسر داشت به نام های مطلب خان و میرزا عبدالله سنتور زن که هر دو سنتور می نواختند. محمد صادق خان در پایان عمر به علت رماتیسم توان راه رفتن را از دست داد و شاید در اثر همین بیماری بدرود حیات گفت.