موسیقی

میرزا عبدالله (1260-1337 ه ق)

پدر موسیقی سنتی. چنانکه گفته آمده، فرزند دوم علی اکبر فرهانی بود. در کودکی پدرش را از دست داد. نخستین آموزشهای موسیقی را نزد برادر بزرگتر خود میرزا حسن که تار و سه تار را خوب می نواخت فرا گرفت. پس از مرگ برادرش که زودرس بود در مکتب پسر عموی خود آقا غلامحسین که ناپدریش نیز بود به فراگیری این هنر پرداخت. به گفته خالقی از حسادت استاد خود رنج می برد و توسط سه تار نوازی به نام سید احمد که دستگاه دان نیز بود موسیقی را منظم و مرتب کرد. بعدها وقتی در هنر مقام والایی کسب نمود مشتاقانه یافته های خود را به دیگران می آموخت. تار او دارای بیست دو پرده بود و موسیقی ایرانی را در هفت دستگاه بشکل امروز به شاگردان خود ارائه داد و بزرگترین خدمت را در حفظ ردیف و نغماتی قدیمی از خود نشان داد. بطوریکه ردیف های موسیقی از طریق او سینه به سینه انتقال یافت و بعدها بوسیله نت به نگارش درآمد.

علینقی وزیری یک سال و نیم در حضور میرزا عبدالله (از روی پنجه های او) دستگاه های ایرانی را نت نوسیس کرد. متأسفانه از هفت دستگاهی که به نگارش درآورد، تنها چهارگاه که به کتابخانه هنرستان موسیقی ملی اهداء گردیده بود باقیمانده و بقیه آنها هنگام سفر وزیری به اروپا مفقود گردید.

او تار و سه تار هر دو را می نواخت ولی ساز تخصصی اش تار بود و از نوازندگان دربار ناصرالدین شاه بود.

میرزا عبدالله چهار فرزند داشت که همه آنها سه تار می زدند و با موسیقی مأنوس بودند. دخترانش مولود و ملوک و پسرانش جواد و احمد عبادی که همگی از ذوق هنری بهره مند بودند.

وی شاگردان بسیاری تعلیم داد که بهترین آنها عبارت اند از: سید حسین خلیفه، دکتر مهدی صلحی (منتظم الحکما)، سید باقر دبیری (بیات السلطان)، سید مهدی دبیری، باصر السلطنه راد، محب السلطان روحانی، باقر فهیمی، مرتضی صبا، آقا رضا خان، بیان الممالک، ابوالحسن صبا، حاج آقا محمد ایرانی مجردی، اسمعیل قهرمانی، سید علی محد خان مستوفی.

میرزا عبدالله در طهران کلاس دایر نموده بود این مکان همیشه برای او خطر آفرین بود بطوریکه کلاس اولش  در امامزاده یحیی مورد حمله کوته فکران قرار گرفت و ابزارهای آموزشی وی در هم شکست و کلاس تعطیل شد ولی با این کار از تدریس باز نه ایستاد بطوریکه در خیابان عین الدوله کلاس دیگری تشکیل داد و با جدیت بیشتری به تدریس پرداخت با این عمل همواره مورد سرزنش و استهزاء تاریک اندیشان بود

آثار ضبط شده او به سن 65 سالگی اش تعلق دارد.