موسیقی

محسن بی آزار (1309-1371):

محسن بی آزار نوازنده سنتور و آهنگساز قدیمی رادیو طهران، در سال 1309 در طهران متولد شد. پدرش محمد حسین بی آزار، از شاگردان کلنل علینقی وزیری بود. او تار و «ویولن» می نواخت. منزلشان محل تجمع دوستداران موسیقی بود. بی آزار، پس از این که صدای ساز «میرزا رجا» (از شاگردان استاد حبیب الله سماع حضور، نوازنده عهد ناصری) را شنید، به این ساز علاقه مند شد و به فراگیری این ساز پرداخت. او در اثر معاشرت با نوازندگان و موسیقی دانان همدوره خود، از هر کسی مطلبی آموخت و در ساز خود به کار گرفت. پس از ترک اداره رادیو توسط اساتید بزرگ موسیقی که تا آن زمان به اجرای برنامه اشتغال داشتند (مانند حبیب سماعی، علی اکبر شهنازی، رضا روانبخش، مرتضی نی داود، ارسلان درگاهی) بی آزار به توصیه روح الله خالقی به رادیو وارد شد و در آنجا به اجرای ساز تنها پرداخت.

چند سال بعد، بی آزار با داریوش رفیعی خواننده جوان برخورد کرد و با تشکیل ارکستری به راهنمایی ابراهیم منصوری (بی آزار در دبیرستان دارالفنون با رفیعی همکلاس بود) نخستین آهنگ را برای رفیعی ساخت. و بعدها که رفیعی با ارکستر مجید وفادار به کار پرداخت، او با خوانندگان دیگری چون قمر الملوک وزیری، روح بخش، و... روح انگیز همکاری کرد. یک سال نیز عضو شورای موسیقی رادیو بود اما مشاغل اداری به او فرصت نمی داد و کناره گرفت. بی آزار حدود سالهای 1340 کم کم از رسانه ها و مجامع عمومی کناره گرفت و ساز را برای شاگردان و گنج خانه خود نگه داشت.

محسن بی آزار سالها در لاله زار و دیگر نقاط آن حوالی (که در آن زمان مرکز تجمع متجددین و کلاس های موسیقی بود) سنتور تدریس می کرد. شیوه او در حال و هوای کاری دیگر شیرین نوازان آن زمان همچون منصور یاحقی، مجید نجاهی و... و فضل الله توکل بود. شیوه ای که آثار رضا ورزنده نقطه اوج آن است. روش نوازندگی و شیوه سازندگی او، همان گونه ای بود که نیازهای جامعه دوران وی می طلبید و بی آزار نیز به طرزی آرام و بی ادعا و کاملاً بی صدا، با همین جریان رفت.

اما نمی توان نگفته گذاشت که بین رهروان این جریان، از شریف ترین و منزه ترین آنها بود و همین موجب شرافت حرفه ای و خوش نامی بی صدایش شده است.

بی آزار جزوه هایی در مورد آوازها و دستگاه های ایرانی به خط نت نوشته و تدوین کرده بود که مرگ ناگهانی او، اجازه چاپ و انتشار را نداد.

بی آزار روز عید فطر سه شنبه 27 فروردین 1371 درگذشت. بی آزار از موسیقی دانانی بود که به شیرین سازی و لطیف نوازی گرایش داشت و نام او برای دوست داران موسیقی جدید ایرانی و علاقه مندان برنامه های موسیقی رادیو در سالهای 40-1325 خاطره انگیز است.