موسیقی

حسینعلی ملاح(1300-1371)

حسینعلی ملاح موسیقیدان، محقق موسیقی و مؤلف آثار تحقیقی، در خانواده ای هنرمند و هنرشناس متولد شد. مادرش خواهر علینقی وزیری زنی تحصیل کرده و هنرمند و یکی از مشوقان فرزندش در فراگیری هنر بود.

ملاح نخست به فراگیری نقاشی پرداخت سپس به موسیقی روی آورد.

در چهارده سالگی نواختن ویولن را آغاز کرد و نزد استادانی چون ابوالحسن صبا، حسین یاحقی و علینقی وزیری به فراگیری موسیقی پرداخت. پس از هشت سال که با نواختن سازهایی چون ویولن، تار و سه تار آشنا شده بود به مدرسه عالی موسیقی به ریاست وزیری راه یافت و در شمار اولین شاگردان آن مدرسه درآمد. نخست نزد فروتن به آموزش موسیقی پرداخت سپس نزد روح الله خالقی هارمونی را فرا گرفت و به دریافت دیپلم موسیقی از مدرسه عالی موسیقی نایل آمد.

سبک ملاح به روش وزیری و از نوازندگان (ویولن) ارکستر خالقی بود که در اسفند ماه 1322 تشکیل شده بود در سال 1324 از تک نوازان ویولن رادیو و از نوازندگان انجمن موسیقی ملی و ارکستر سنفونیک هنرستان موسیقی نیز بود، همچنین از آهنگسازانی بود که در ساخته هایش در برنامه گلها اجرا می شد.

او یکی از مسئولان و سرپرستان ارکستر رادیو-تلویزیون، ریاست موسیقی رادیو ایران، رهبری ارکستر رادیو، عضو شورای واحد موسیقی، عضو هیئت نمایندگی ایران در کنگره بین المللی موسیقی و یکی از اداره کنندگان «انجمن موسیقی ملی» نیز بود و در هنرستان عالی موسیقی ملی به تدریس ویولن، تئوری موسیقی، تاریخ موسیقی غرب و تاریخ موسیقی ایران اشتغال داشت.

ملاح همزمان با گذراندن هنرستان عالی موسیقی به تحصیل در رشته کشاورزی دانشکده کرج مشغول بود و در این رشته از این دانشکده فارغ التحصیل شد ولی بیشتر وقت خود را صرف موسیقی نمود به طوریکه می توتن گفت بیشتریت تألیفات را در زمینه موسیقی از خود یادگار نهاده است از اینرو او به عنوان محقق موسیقی و مؤلف آثار تحقیقی یاد می کنیم تا آهنگساز و نوازنده.

تألیفات او عبارتند از: شرحی بر رساله موسیقی جامی، رساله موسیقی بهجت الروح و عبد المؤمن صفی الدین، موسیقی نزد ایرانیان (ترجمه)، تاریخ موسیقی نظامی ایران، تاریخ موسیقی ایران ( در دو جلد)، حافظ و موسیقی، منوچهری دامغانی و موسیقی، سرگذشت کلنل وزیری، مشت زن، مونا وانا، زنده باد زندگی، فرهنگ ساز، انجمن دوستی و تفریح و چهار دختران فصل فروش، ملکه ویکتوریا، پیوند شعر و موسیقی، تعدادی نمایشنامه دیگر و مقالات متعدد در زمینه موسیقی ایرانی در مجلات و روزنامه ها.

از ساخته های معروف او می توان قطعه ماهور بر رباعیات خیام (غم جهان) و قطعه رویای هستی با شعر سید اسماعیل نواب صفا با آواز بنان را نام برد.

ملاح بر اساس دعوتی که از طرف اتحادیه آهنگسازان شوروی از وی به عمل آمده بود به آن کشور مسافرت کرد و در محافل هنری مسکو، لنینگراد، باکو و تفلیس دربارۀ موسیقی ایران به سخنرانی پرداخت.

ملاح علاوه بر موسیقی در نقاشی نیز سر رشته داشت و در این زمینه آثاری از او بجای مانده است که می توان تصاویر کلنل وزیری و کمال الملک را نام برد.