ارگ :

ارگ در اساس عظیم ترین ساز موسیقی بوده و غالباً در کلیساها آن را همزمان با بنای ساختمان کلیسا، در محراب تالار عبادت کار می گذراند. این ساز را باید از دسته سازهای بادی بدون زبانه به شمار آورد و ضمناً جلوی نوازنده ساز ردیف شستی هائی مانند پیانو قرار گرفته اند. هر صوت ارگ از فشار دادن بر روی شستی و در نتیجه باز شدن دریچه هوا و عبور از آن لوله صوتی مربوط به شستی حاصل می شود. هوا به وسیله یک دستگاه مکانیکی یا موتور برقی تولید شده و به پشت دریچه ها فرستاده می شود.

شستی های ارگ در دو، سه، یا چهار ردیف، طاقچه مانند روی هم قرار گرفته اند و نیز جلوی پاهای نوازنده از یک تا دو ردیف پدال قرار دارد، که نوازنده ناگزیر با پاهای خود آنها را فشار می دهد و صوتی بسیار بم از هر یک حاصل می کند.

در کنار ارگ بزرگ، ارگ های کوچک تر و کم بیش قابل حمل نیز با وسعت های مختلف( معمولاً پنج اکتاو) ساخته شده، در داخل آن مخزن باد تعبیه شده که دم آن زیر پاهای نوازنده قرار دارد، فاقد پدال است و یک ردیف شستی بیشتر ندارد.

در سال های اخیر ارگ الکترونیک نیز، که صوت آن توسط تمهیدات و دستگاه های الکترو آکوستیکی تولید می شود، اختراع و با وسعت های مختلف از چهار تا هفت اکتاو به بازار آمده است.