کمانچه :

این ساز علاوه بر شکم و سر دسته و سر، در انتهای تحتانی ساز پایه ای نیز دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می گیرد.شکم ساز کروکی و مجوف است که مقطع نسبتاً کوچکی از آن در جلو به دهانه ای اختصاص یافته و روی دهانه پوست کشیده شده و بر روی پوست ، خرکی تقریباً شبیه به خرک تا رونه کاملاً عمود بر سیم ها قرار گرفته است. دسته ساز در واقع لوله ای توپر و طور نامحسوس به شکل مخروط وارونه خراطی شده است.انتهای بالائی این لوله مجوف شده و در طرف جلو شکاف دارد که نقش جعبه گوشی ها را می یابد، دسته فاقد دستان است.

سر ساز متشکل شده است از گوشی ها که در دو طرف آن هر یک دو گوشی کار گذارده  شده و یک قبه که در بالای جعبه قرار گرفته است.سر در واقع ادامه خراطی شده دسته است. طول ساز از ته پایه سر قبه 80 سانتیمتر است.

کمانچه امروزی دارای چهار سیم است و کوک در دستگاه های مختلف موسیقی ایران متفاوت است.

طرزنواختن- نوازنده ساز در حالت نشسته پایه کمانچه را روی زمین یا روی زانو قرار می دهد ، در صورتی که پایه ساز نوک تیز باشد آن را روی زمین می گزارند در این صورت نوازنده روی زمین می نشیند. نوازنده روی صندلی نیز می تواند بنشیند و پایه ساز را روی ران نزدیک زانو قرار می دهد. در هر دو حالت ساز در موقع اجرا کمی حول محور خود می چرخد و همین عمل تماس آرشه را با سیم ها آسانتر می سازد. نوازنده ساز را به طور قائم به دست چپ می گیرد و انگشتان همان دست را روی سیم ها در طول دسته می لغزد و آرشه را به دست راست گرفته و به سیم ها تماس می دهد.

این ساز نقش تک نواز و همنواز هر دو را به خوبی می تواند اجرا کند. آرشه موی آن محکم و کشیده نیست و نوازنده انگشتان دست راست خود را زیر موها انداخته و آن را می کشد تا عمل آرشه کشی میسر گردد.