موسیقی

موسیقی مذهبی ایرانی:

به طور کلی این نوع موسیقی به سه بخش عمده تقسیم می شود.

1-انواع موسیقی و سرودهای مذهبی که امروزه باب شده و بیشتر الهام گرفته از روحیات و خصوصیات مذهبی مردم سازها شروع به اجرا می کنند و گاهاً خوانندگانی با اشعار و مضامین مذهبی و یا اشعار شعرا و ادیبان مشهور ایرانی موسیقی را همراهی می کنند.

2- نوع دوم و قدیمی تر موسیقی مذهبی و روحانی ایرانی بیشتر به شکل تعزیه خوانی و روضه خوانی، شبیه خوانی، مرثیه های آهنگین، نوحه خوانی، و عزاداریها اجرا می شود و در آنها از سازهای محدود برای همراهی خواننده یا خوانندگانی که نقش اصلی و عمده را در اجرای این نوع موسیقی دارند بکار گرفته می شود.

3- انواع تک خوانی بدون ساز که در خواندن مناجات نامه ها، مرثیه ها، اجرای اذان و تلاوت قرائت قرآن مجید با آهنگی مطبوع و دلنشین صورت می گیرد و با آهنگ محزون و جدایی این موسیقی سعی در تلطیف روحیه و ایجاد آرامش و روحانیت در دل مومنین و شنوندگان می نماید.

شکل موسیقی مذهبی در ایران که تا امروز هم به صورت ابتدایی باقی مانده است، به شکل تک خوانی آواز در مراسم سوگواری، روزهای به خصوص سوم و هفتم و چهلم است. تعزیه خوانی که نمایش آیینی از وقایع امام حسین(ع) می باشد و هم چنین مولود خوانی در تولد ائمه اطهار یا اعیاد مذهبی و مراسم سوگ، به مناسبت وفات ائمه می باشد. ترتیل قرآن، که به خصوص با صوت انسانی صورت می گیرد، نوع دیگری از موسیقی مذهبی است. تعزیه خوانی هم نوعی موسیقی مذهبی است که آوازهای مذهبی همراه با اجرای نمایش های مذهبی خوانده می شود، بازیگرهای نمایش لباس های مخصوص می پوشند و با آواز و دکلمه نمایش را اجراء می کنند. علل تکامل نیافتن این نوع موسیقی به شرح زیر است:

1_موسیقی مذهبی با غیر مذهبی آمیخته نشد. چون فقط موسیقی مذهبی در نظر بود. در حالی که در اروپا اختلاط به نوعی صورت گرفت،چنانچه یوهان سباستیان باخ که موسیقی دانی متعصب و مذهبی است، تم های غیر مذهبی در موسیقی را همراه با ذهنیت خود به کار گرفت.

2_زمان علمی شدن موسیقی و ثبت آن در ایران بسیار کوتاه است.

3_بسیاری از آوازخوان های مذهبی تعلیم موسیقی دیده بودند و آواز مذهبی خود را در دستگاهای از موسیقی می خواندند. نوعی تعلیم که با نت بیگانه بود و آوازخوانی به صورت دلخواه (بداهه سرایی) اجرا می شد.

4- از آلات وسیقی نابه جا استفاده می شد. از آن ها برای اطلاع رسانی استفاده کردند. مثلاً طبل با ریتمی ساده زده می شد و ترومپت برای دمیدن و تولید صدا بود که هر فردی بی نیاز از آموزش قادر به نواختن با این سازها بود.

5- اغلب موسیقی مذهبی، به شکل موسیقی عرضه نمی شد چون ذهنیت موسیقیایی در این روش نبود، بلکه با استفاده از اصوات انسانی (که نوعی ساز است) اجرا می شد. برای همین وجود سازی در این نوع موسیقی لازم نبود.

6- در موسیقی مذهبی سازی نتوانست جانشین صدای انسانی شود و حتی جایگاهی در این شکل پیدا کند.

7-با ورود فرهنگ موسیقی غرب به ایران و تأثیر آن در موسیقی مذهبی، موسیقی غیر مذهبی شکل گرفت. به عبارت دیگر موسیقی غیر مذهبی از درون موسیقی مذهبی بیرون آمده و با شکل خاص خود همراه با انواع سازها به اجرا درمی آید. موسیقی مذهبی تا انقلاب اسلامی فقط در محدوده خاصی به کار گرفته می شد و از این تاریخ به بعد هم زمان با تحولات اجتماعی، موسیقی شکل مذهبی سیاسی به خود گرفت. این موسیقی غیر از تداوم راه اولیه از جهت رشد و تکامل به مرحله مطلوب و جدیدی نرسیده است.